De geschiedenis en de oorsprong van de Lenbachhaus
De Lenbachhaus bevindt zich in München, Duitsland, in het levendige Kunstareal-district. Het gebouw dateert uit 1887 en werd oorspronkelijk ontworpen als een privéreisidentie voor de vooraanstaande schilder Franz von Lenbach. Voordat het transformeerde tot een publieke instelling, fungeerde het bouwwerk als een statige villa. De stad München verworven het eigendom in 1924, waarna het museum in 1929 zijn deuren opende voor het grote publiek.
De ontwikkeling van de instelling is onlosmakelijk verbonden met de evolutie van het gebouw zelf: van een intieme woonruimte naar een monumentale gemeentelijke galerie. Door de jaren heen heeft de locatie verschillende fasen van uitbreiding en renovatie ondergaan om de groeiende collecties een waardig thuis te bieden. Deze transformaties hebben ervoor gezorgd dat het museum vandaag de dag een rijk scala aan werken herbergt, variërend van de 19e eeuw tot aan de hedendaagse kunst. De geschiedenis van deze plek weerspiegelt de bredere culturele verschuivingen die München doormaakte tijdens de vroege 20e eeuw.
De Architectuur van de Historische Villa
Het gebouw vond zijn oorsprong als een villa in Florentijnse stijl, speciaal ontworpen voor de schilder Franz von Lenbach. Gabriel von Seidl ontwierp dit meesterwerk tussen 1887 en 1891. De architectuur weerspiegelt de verfijnde smaak van een succesvol portrettenschilder en behoudt een intieme schaal die het gebouw fundamenteel onderscheidt van de grotere, imposante publieke instellingen. Dit huiselijke karakter is tot op de dag van vandaag een bepalend kenmerk van de locatie.
Door de decennia heen heeft het museum diverse structurele transformaties ondergaan. Hans Grässel leidde de uitbreidingen tussen 1927 en 1929. Later werd de uitbreiding uit 1972 gesloopt om plaats te maken voor een nieuw bouwwerk. In 2009 werd de nieuwste vleugel gesloten voor het publiek om een grootschalig uitbreidings- en restauratieproject mogelijk te maken, onder leiding van Norman Foster. Deze moderne toevoeging is voorzien van een gevel bekleed met metalen buizen die subtiel van kleur veranderen naarmate de tijd verstrijkt, waardoor er een voortdurende dialoog ontstaat tussen de historische villa en hedendaags design.
De kunstcollectie van de Blauwe Ruit
De Lenbachhaus herbergt de grootste collectie werken van de kunstenaars van De Blauwe Ruit. Deze groep, die streefde naar de ontwikkeling van een steeds abstractere beeldtaal, werd opgericht door Wassily Kandinsky, Franz Marc, Gabriele Münter, Alexej von Jawlensky en Marianne von Werefkin. Hun gedeelde overtuiging in een spirituele dimensie van de kunst vormde de basis voor de diverse formele expressievormen die in de collectie te vinden zijn.
De aanwezigheid van de beweging in München werd gevestigd door vroege tentoonstellingen. De groep organiseerde haar eerste expositie in de winter van 1911 in Galerie Thannhauser. Een tweede tentoonstelling volgde in het voorjaar van 1912 in Galerie Goltz. Deze bijeenkomsten hielpen bij het definiëren van de koers van de groep: van de prille modernisme in vroege oliestudies naar de meer volwassen werken uit die periode.
De collectie omvat betekenisvolle schilderijen die de evolutie van de beweging illustreren. Enkele opmerkelijke voorbeelden zijn:
- Blauw Paard I, 1911 - Marc Franz Moritz Wilhelm
- Murnau met kerk 1, 1910 - Wassily Wassilyevich Kandinsky
- Rozenstok, 1920 - Paul Klee
Meesterwerken uit de museumcollectie
De collectie vindt haar anker in de werken van de Der Blaue Reiter-groep. De abstracte verkenningen van Wassily Kandinsky vormen het hart van dit ensemble, zij aan zij met de symbolische dierenschilderingen van Franz Marc. Ook Gabriele Münter en August Macke zijn vertegenwoordigd, wat een diepgaand inzicht biedt in de gedeelde esthetiek van deze beweging. Deze werken markeren een radicale breuk met de traditionele representatie en wijzen de weg naar een geheel nieuwe visuele taal.
Naast de erfenis van de Blauwe Ruiters herbergt het museum ook significante werken van leden van de Münchener Secession. De collectie omvat tevens prikkelende sculpturen en installaties van Joseph Beuys. Bovendien bewaart het museum het oeuvre van vooraanstaande Münchense kunstenaars, zoals Jan Polack en Christoph Schwarz, die de artistieke bodem vormden voor de latere moderne stromingen die hier te bewonderen zijn.
- Blaues Pferd I, 1911 - Marc Franz Moritz Wilhelm
- Rosentuin, circa 1920 - Paul Klee
- Salome, 1906 - Franz Ritter von Stuck
- Kindheitsfreunde, circa 1855 - Spitzweg, Carl Friedrich
- Familie von Lenbach, 1903 - Franz Seraph von Lenbach
Belangrijke Donaties en Artistieke Erfenissen
De diepgang van de collectie wordt grotendeels bepaald door de betekenisvolle bijdragen van de kunstenaars zelf. In 1957 schonk Gabriele Münter de instelling 1000 expositiestukken. Deze substantiële gift heeft de collectie van het museum fundamenteel gevormd en gewaarborgd dat de visuele taal van de Blauwe Ruit-beweging een centrale plaats blijft behouden in de permanente collectie. De donatie omvatte ongeveer 330 aquarellen en tekeningen van Wassily Kandinsky, samen met 90 olieverfschilderijen van haar partner. Deze werken vormen een directe verbinding met de creatieve processen van de vroege 20e eeuw.
Naast de donatie van Münter behoudt het museum een indrukwekkende aanwezigheid van werken van andere sleutelfiguren uit die tijdperk. De collectie bevat diverse stukken van August Macke en Alexej von Jawlensky. Deze toevoegingen maken een voortdurende studie mogelijk van de evolutie van de abstractie en de ontwikkeling van de Münchense school van schilderkunst. De aanwezigheid van deze werken zorgt ervoor dat de instelling een voornaamste plek blijft voor het onderzoeken van de overgang van traditionele representatie naar moderne expressie.
- Blauw Paard I, 1911 - Marc Franz Moritz Wilhelm
- Rozenstok, 1920 - Paul Klee
- Botanisch Theater, 1934 - Paul Klee
- Salomé, 1906 - Franz Ritter von Stuck
