Oorsprong en geschiedenis van Museum Folkwang
De geschiedenis van Museum Folkwang begint bij de samensmelting van twee uiteenlopende nalatenschappen. In 1902 stichtte Karl Ernst Osthaus het particuliere Folkwang Museum, een collectie die werd gedreven door een specifieke visie op moderne expressie. Hieraan voegde zich later het Essener Kunstmuseum, dat in 1906 was opgericht. In 1922 fuseerden deze twee entiteiten, wat leidde tot de instelling die vandaag de dag in Essen, Duitsland, bestaat. Deze unie vormde een omvangrijke collectie die zich richtte op de artistieke ontwikkelingen van de 19e- en 20e-eeuwse kunst.
De naam zelf draagt een gewicht van eeuwenoude betekenis in zich. Het put uit het concept van Fólkvangr, de weide van de doden in de Noordse mythologie, die wordt bewaakt door de godin Freyja. Deze verbinding met thema's als leven en herinnering vormt een verstild decor voor de werken die binnen de muren van de instelling worden bewaard. Al lange tijd fungeert het museum als een plek waar de evolutie van moderne kunst tastbaar wordt waargenomen door haar fysieke aanwezigheid.
Het fundament van de instelling werd gelegd door de passie van particuliere verzamelaars en de wankelende stromingen van de geschiedenis. Door het Essener Kunstmuseum en het Folkwang Museum samen te brengen, werd de locatie een centraal punt voor het bestuderen van artistieke verschuivingen. Het blijft een betekenisvol archief voor iedereen die geïnteresseerd is in de voortgang van het modernisme door de eeuwen heen.
Het Gebouw en de Architectuur
De architecturale aanwezigheid van Museum Folkwang wordt gedefinieerd door een voortdurende dialoog tussen verschillende tijdperken. De oorspronkelijke structuur, gebouwd in 1902, vormt het historische fundament van de instelling. Dit oudere gebouw is met veel zorg uitgebreid door middel van een significante uitbreiding, ontworpen door David Chipperfield Architects. Deze toevoeging, die in januari 2010 werd geopend, voegde maar liefst 16.000 vierkante meter toe aan het bestaande oppervlak van het museum.
De uitbreiding kenmerkt zich door een translucente gevel, vervaardigd uit gerecyclede glasplaten. Deze materiaalkeuze stelt het gebouw in staat om in interactie te treden met het wisselende natuurlijke licht van Essen, Duitsland. Het ontwerp creëert een gevoel van openheid, waarbij het moderne volume naadloos wordt geïntegreerd met de historische architectuur. Het samenspel van beton en glas zorgt ervoor dat de nieuwe ruimtes verbonden blijven met de oorspronkelijke locatie, terwijl ze tegelijkertijd de nodige schaal bieden voor de behoeften van hedendaagse tentoonstellingen.
Belangrijke Collecties en Afdelingen
De collectie van Museum Folkwang omvat een indrukwekkende breedte aan kunst uit de 19e en 20e eeuw. Deze samenstelling brengt de evolutie van de moderne expressie in kaart via diverse media, waaronder een uitgebreide selectie van prenten en tekeningen. Naast deze Europese tradities beheert de instelling een collectie van antieke en niet-Europese kunst, wat een breder perspectief biedt op de menselijke creativiteit over verschillende tijdperken en geografische gebieden heen.
Een essentieel deel van de identiteit van het museum is geworteld in de gespecialiseerde afdelingen. De fotografische collectie is inmiddels gegroeid tot meer dan 50.000 foto's, waarmee de visuele cultuur door een enorme verscheidenheid aan lenzen en technieken is vastgelegd. Naast deze pracht herbergt het Deutsche Plakat Museum ongeveer 340.000 posters. Deze grafische werken vormen een visueel chroniek van het politieke discours, economische verschuivingen en culturele gevoeligheden, lopend van de Weimarrepubliek tot aan de Koude Oorlog.
- Deutsche Plakat Museum: ongeveer 340.000 posters
- Fotocollectie: meer dan 50.000 foto's
Meesterwerken van de Collectie
Voor Frau vor untergehender Sonne te staan is een ontmoeting met de verstilling van 1818. Het werk van Caspar David Friedrich bezit een sereniteit die om een zekere geduld vraagt. Vlakbij wordt het zware, ritmische werk van 1888 vastgelegd in Vincent Willem Van Gogh’s Quay with Men Unloading Sand Barges. De penseelstreek draagt hier een fysieke zwaarte in zich, een gevoel van beweging en bedrijvigheid dat tastbaar blijft, zelfs in de stilte van het canvas.
De collectie beweegt zich van deze contemplatieve landschappen naar de gestructureerde intensiteit van Paul Cézanne. Zijn La carrière de Bibémus biedt een studie in vorm en geologische aanwezigheid. Deze focus op structuur vindt een andere, meer koortsachtige energie in de werken van de Duitse Expressionisten. Ernst Ludwig Kirchner’s Leaping Dancer vangt een specifieke, nerveuze vitaliteit die de verschuiving van die tijd naar emotionele directheid definieert.
Er gaat ook een diep gevoel van het primitieve uit in de werken van Eugène Henri Paul Gauguin. Zijn Contes Barbares, daterend uit ongeveer 1902, vormt een breuk met het naturalisme van eerdere decennia. De aanwezigheid van deze werken creëert een dialoog tussen de observatie van de buitenwereld en de expressie van innerlijke gemoedstoestanden.
Het Nazi-tijdperk en de kunstzuiveringen
De geschiedenis van de instelling bevat een diepe breuk, veroorzaakt door de opkomst van het nationaalsocialisme. Tijdens deze periode voerde het regime een systematische zuivering uit van werken die werden gecategoriseerd als "entartete Kunst". Deze campagne richtte zich op diverse stromingen, waaronder abstractie, kubisme, expressionisme, surrealisme en impressionisme. In 1937 werd door Joseph Goebbels een tentoonstelling georganiseerd om deze werken te tonen, die door de overheid als onaanvaardbaar waren bestempeld. De collectie van het museum werd direct getroffen door deze politieke verschuivingen, wat resulteerde in de verwijdering van meer dan 1.200 kunstwerken uit de bezittingen.
Het verlies van deze werken vormt een aanzienlijk gat in de geschiedenis van het museum. Onder de kunstenaars wier werken uit de collectie werden verwijderd, bevonden zich namen als Georges Braque, Paul Cézanne, Giorgio de Chirico, Henri-Edmond Cross, André Derain, Henri Matisse en Edvard Munch. Naast het verwijderen van deze specifieke stukken was de omvang van de vernietiging immens. Het nazi-regime verbrandde ongeveer 5.000 kunstwerken die als onverkoopbaar werden beschouwd. Deze periode blijft een zwaar hoofdstuk in het narratief van het museum, een tijdperk waarin artistieke expressie werd onderdrukt door staatsideologie.
