Bernard Schultze

Wczesne lata, rodzina i wykształcenie

Bernard Schultze przyszedł na świat 31 maja 1915 roku w Schneidemühl, dzisiejszej Pile w Polsce. Jego lata formacyjne zostały ukształtowane przez znaczącą przeprowadzkę do Berlina w 1921 roku. Ten ruch postawił go w samym centrum zmieniającego się europejskiego krajobrazu, choć jego wczesna twórczość została w dużej mierze wymazana przez historię. Nalot dywanowy na Berlin w 1945 roku zniszczył dzieła, które stworzył przed tym czasem, pozostawiając pustkę w jego wczesnej drodze zawodowej.

Jego formalne wykształcenie było rygorystyczne i koncentrowało się w najważniejszych ośrodkach niemieckiej sztuki. Między 1934 a 1939 rokiem Schultze studiował na Uniwersytecie Edukacji Artystycznej w Berlinie oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Düsseldorfie. Te lata nauki dostarczyły fundamentów technicznych, które artysta postanowił później rozbić na czynniki pierwsze poprzez abstrakcję. Jego życie osobiste splotło się ze światem sztuki 7 lipca 1955 roku, kiedy poślubił malarkę Ursulę Bluhm.

Ruchy i grupy artystyczne

Schultze występował jako jeden z czołowych przedstawicieli abstrakcji gestualnej w Europie, wykraczając daleko poza ramy przedstawieniowe, które definiowały jego wczesne wykształcenie. Jego oddanie procesowi twórczemu kierowanemu przez podświadomość, wpisało go w międzynarodowe nurty malarstwa akcji oraz tachizmu. Nie były to jedynie wybory stylistyczne, lecz niezbędne zerwanie z sztywnymi konwencjami przeszłości. Przyjmując te metody, pomógł ugruntować swoją pozycję jako jeden z ojców ruchu Art Informel w Niemczech.

Jego działania wspólnotowe odegrały kluczową rolę w rozwoju powojennej niemieckiej abstrakcji. W 1952 roku, u boku Karla Otto Götza oraz innych artystów, współzałożył grupę Quadriga, co stanowiło sygnał zdecydowanego zwrotu ku ekspresji niefiguratywnej. Ten okres intensywnych eksperymentów trwał nadal, gdy w 1955 roku dołączył do Zen 49. Poprzez te grupy Schultze pomógł zdefiniować nowy język wizualny, który przedkładał spontaniczność i fizyczny akt tworzenia nad statyczną kompozycję.

Technika i styl artystyczny

Język wizualny Schultze’ego definiuje niepokojąca, gesturalna abstrakcja. Artysta wykorzystywał procesy twórcze kierowane przez podświadomość, czerpiąc bezpośrednią inspirację z surrealistycznego écriture automatique, aby ominąć tradycyjne ramy kompozycyjne. To podejście zaowocowało dziełami, w których świetliste, fluorescencyjne barwy nieustannie przeobrażają się w sugestywne formy reprezentacyjne i z nich wyłaniają się. Jego płaszczyzny rzadko są płaskie; zamiast tego funkcjonują jako topograficzne krajobrazy, w których dochodzi do kolizji koloru i formy. Do 1956 roku zaczął budować powierzchnię swoich obrazów w formie wysokiego reliefu, odchodząc od dwuwymiarowej płaszczyzny w stronę bardziej taktylnej, rzeźbiarskiej rzeczywistości.

Ta ewolucja osiągnęła swój szczyt wraz z wykształceniem się jego Migofów. Dzieła te nie są jedynie obrazami, lecz złożonymi asamblażami, obrazami reliefowymi i wypełniającymi przestrzeń rzeźbami, które fizycznie anektują otoczenie. Funkcjonują one jako byty hybrydowe, łącząc w sobie obrazy zwierzęce, roślinne i ludzkie w dziwne, organiczne struktury. Formy te sprawiają wrażenie znajdujących się w stanie nieustannego ruchu, odzwierciedlając systemy biologiczne i kosmiczne, które artysta pragnął przedstawić. Jego technika kładzie nacisk na napięcie między wzrostem a rozkładem, wykorzystując fakturę do symulowania chaotycznych, nieregularnych procesów panujących w świecie natury.

Kluczowe dzieła i okresy twórcze

Ewolucja artystyczna Schultze to fascynująca podróż polegająca na nieustannym odchodzeniu od płaskiej płaszczyzny obrazu. Podczas pobytu we Frankfurcie artysta zaczął tworzyć obrazy reliefowe znane jako tabuskris, wykorzystując kolażowe przedmioty codziennego użytku, aby przełamać tradycyjne granice płótna. To eksperymentowanie z fizyczną głębią otworzyło drogę do narodzin jego słynnych Migofs, które zaczęły pojawiać się w jego twórczości od 1961 roku. Dzieła te, wywodzące się pierwotnie z rozszerzeń płótna lub prac na papierze, z czasem dojrzewały, przekształcając się w wolnostojące, wypełniające całe pomieszczenia rzeźby i instalacje przestrzenne. Już w 1965 roku artysta zaczął włączać manekiny w te swobodne, kolorowe rzeźby, wypychając organiczną, hybrydową wyobraźnię swoich Migofs w jeszcze bardziej dosłowną, trójwymiarową przestrzeń.

Późniejsze dekady życia artysty przyniosły zdyscyplinowaną zmianę w palecie barw oraz fakturze powierzchni. Lata 70. XX wieku zostały zdominowane przez jego obrazy w technice grisaille, stanowiące uderzający kontrast dla bogatych, wypukłych tekstur z wcześniejszych lat. Nastąpił po tym okres w latach 80., w którym Schultze sięgał po kolory nasycone, zestawione z powierzchniami zaprojektowanymi tak, by tworzyć głęboką, rzeźbiarską przestrzeń. Nawet w swojej ostatniej dekadzie artysta zachował swój unikalny język formalny, tworząc w latach 90. akwarele w pastelowych tonach. Jego dorobek pozostał niezwykle różnorodny – od monumentalnych obrazów olejnych i rysunków z 1974 roku, po złożone, wielowarstwowe assemblage, które zdefiniowały środek jego artystycznej drogi.

• Endymion (1955)
• Neelt (1958)
• Still Within Society (1964)
• Grotesque Promenade (1964)
• Body Cascades (1973)

Gdzie dziś można podziwiać jego dzieła?

Obecność twórczości Schultze w najważniejszych kolekcjach instytucjonalnych stanowi niepodważalny dowód jego znaczenia dla powojennego krajobrazu europejskiego. W Niemczech jego dorobek jest zakotwiczony w kilku kluczowych ośrodkach. Museum Ludwig w Kolonii przechowuje znaczną część jego spuścizny, podczas gdy Museum Kunstpalast w Düsseldorfie oraz Pinakothek der Moderne w Monachium posiadają jego prace w swoich stałych zbiorach. Jego wpływ sięga również do Arp Museum Bahnhof Rolandseck w Remagen oraz ZKM Museum für Neue Kunst w Karlsruhe. Kolekcje te pozwalają zachować fizyczną realność jego płaskorzeźb i rzeźb, zapewniając, że jego materalny eksperyment pozostaje dostępny dla badaczy ewolucji niemieckiej abstrakcji.

Międzynarodowa rozpoznawalność jego praktyki artystycznej znajduje odzwierciedlenie w prestiżowych muzeach poza granicami Niemiec. Zarówno Tate Museum w Londynie, jak i Museum of Modern Art w Nowym Jorku posiadają jego prace, co osadza jego gestualną abstrakcję w kontekście globalnym. W Niemczech jego malarstwo stanowi również część kolekcji w Hammerschmidt Villa w Bonn. Instytucje te oferują odpowiednią skalę, pozwalającą kontemplować jego większe, bardziej złożone kompozycje w środowisku, w jakim zostały one z założenia zaprojektowane.

• Endymion, ok. 1955 - Städel Museum, Frankfurt
• Neelt, ok. 1958 - Staatliche Kunsthalle Karlsruhe, Karlsruhe
• Still Within Society, ok. 1964 - Bavarian State Painting Collections, Monachium
• Grotesque Promenade, ok. 1964 - Bavarian State Painting Collections, Monachium
• Body Cascades, ok. 1973 - Bavarian State Painting Collections, Monachium

Późne lata i śmierć

Od 1968 roku aż do samej śmierci, Schultze pozostawał stałym i nieodłącznym elementem kulturalnego krajobrazu Kolonii. On i jego żona, malarka Ursula Bluhm, stanowili centralne postaci życia artystycznego tego miasta. Po jej odejściu w 1999 roku, artysta kontynuował swoją twórczość w Kolonii, gdzie zmarł 14 kwietnia 2005 roku.

Jego obecność w mieście wykraczała daleko poza ramy zwykłego zamieszkiwania; był on wpływową postacią w jego sferze kulturalnej. Długoletnie zaangażowanie w życie regionu sprawiło, że jego wpływ pozostał trwale zakorzeniony w powojennej sztuce niemieckiej. Odszedł w Kolonii, pozostawiając po sobie dorobek artystyczny, który do dziś znajduje się w najważniejszych kolekcjach międzynarodowych.